A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Henryk Mikołaj Górecki

Henryk Mikołaj Górecki, autorzy: Lech Kowalski & Włodzimierz Pniewski (miesięcznik Studio, 1993) / domena publiczna; źródło: (Wikimedia Commons)

 

 

 
 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN

 

(6.12.1933 – 12.11.2010) kompozytor urodzony w Czernicy k. Rybnika, zmarły w Katowicach. Regularną edukację muzyczną rozpoczął w Średniej Szkole Muzycznej w Rybniku. Następnie kształcił się w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach w klasie kompozycji Bolesława Szabelskiego. Uczelnię tę ukończył z najwyższym odznaczeniem. Już w trakcie studiów jego kompozycje wykonywane były na festiwalu Warszawska Jesień, a na uczelni po raz pierwszy w historii szkoły zorganizowano dla niego studencki koncert monograficzny.

W życiu zawodowym, oprócz komponowania, zajmował się także pedagogiką. Nauczał w macierzystej uczelni takich przedmiotów jak: czytanie partytur, instrumentacja, propedeutyka kompozycji i kompozycja. Przez 4 lata piastował również stanowisko rektora tej uczelni. Wśród jego najwybitniejszych wychowanków znaleźli się: Eugeniusz Knapik, Andrzej Krzanowski i Rafał Augustyn. Dodatkowo, był prezesem Towarzystwa im. Karola Szymanowskiego w Zakopanem. Za swoje osiągnięcia kompozytorskie otrzymał wiele nagród na konkursach krajowych i zagranicznych, m.in.: I nagrodę na Konkursie Młodych Związku Kompozytorów Polskich, I nagrodę na Biennale Młodych w Paryżu, III miejsce na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO, również w Paryżu, a także nagrody od Ministerstwa Kultury i Sztuki, od Komitetu ds. Radia i Telewizji oraz nagrody państwowe.

Na twórczość kompozytorską Góreckiego składają się utwory orkiestrowe, kameralne, na instrumenty solo, na chór a cappella oraz na chór i głosy solowe z towarzyszeniem instrumentalnym. Grupa dzieł orkiestrowych zawiera takie gatunki jak: koncert czy symfonia oraz utwory o tytułach niesugerujących klasyfikacji gatunkowej. Kompozycje kameralne tworzył na składy zawierające instrumenty smyczkowe, dęte i fortepian. Utwory te przeznaczał na 2 do nawet 15 wykonawców. Utwory solowe powstawały na fortepian, organy i flet. W twórczości wokalnej i wokalno-instrumentalnej wykorzystane zostały teksty poetów polskich i zagranicznych, m.in.: Juliana Tuwima, Juliusza Słowackiego, Marka Skwarnickiego, Cypriana Kamila Norwida, Federica Garcíi Lorki, a także teksty autorstwa kompozytora oraz psalmy i inne teksty religijne.

Twórczość Góreckiego cechuje przede wszystkim dominacja elementu konstruktywistycznego oraz obecność intensywnej i żywiołowej ekspresji. Warsztat kompozytorski oraz stylistyka dzieł twórcy podlegała przemianom w trakcie jego rozwoju artystycznego. Pierwszy okres twórczości (1955-57) określany jest jako faza konstruktywizmu motorycznego, związany z ideą muzyki eksplozywnej. Utwory z tego czasu charakteryzuje nadrzędna rola czynnika metrorytmicznego, szeroka skala dynamiczna, rozległy rejestr, liczne kulminacje oraz bogata chromatyka. Okres drugi (1957-61) nazywany jest fazą konstruktywizmu serialnego, związanego z koncepcją muzyki witalistycznej. W utworach z tego czasu korzystał twórca z techniki serialnej, na gruncie której zmierzał od faktury punktualistycznej w stronę serializmu totalnego. Zauważalna jest tu także tendencja do zwiększania obsady i czasu trwania utworów, a także zainteresowanie czynnikiem sonorystycznym. Ten ostatni wątek rozwinięty został w kolejnym okresie twórczości (1962-63). Etap czwarty (1964-70) charakteryzuje redukcjonizm. Sprowadza się on do ograniczenia wykorzystywanych jakości wyrazowych, np. tylko dwóch klasterów. W okresie ostatnim (od 1971) język muzyczny przybiera charakter syntetyzujący poprzednie doświadczenia. W kompozycjach z tego czasu chętnie korzystał twórca z obsady wokalno-instrumentalnej oraz tekstów o tematyce religijnej. Granice pomiędzy poszczególnymi okresami nie zawsze są wyraźne, na ich wyznaczenie wpływa raczej przybieranie na sile pewnych tendencji.

 

Źródło biogramu: Droba Krzysztof, Górecki Henryk Mikołaj, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 3, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1987, ss. 420-433.

ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019
Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego