A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Wojciech Kilar

Wojciech Kilar, autor: Cezary Piwowarski, 27 stycznia 2006 r. /domena publiczna; źródło: (Wikimedia Commons)

 

 

 
 
 UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN
UTWORY NA FORTEPIAN Z ORKIESTRĄ

 

(17.07.1932 – 29.12.2013) kompozytor i pianista urodzony we Lwowie, zmarły w Katowicach. Edukację muzyczną w zakresie gry na fortepianie rozpoczął pod kierunkiem Kazimierza Mirskiego w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w Rzeszowie. Następnie kontynuował naukę w Państwowym Liceum Muzycznym w Krakowie u Marii Bilińskiej-Riegerowej (fortepian) oraz w PLM w Katowicach u Władysławy Markiewiczówny (fortepian). Dodatkowo uczył się prywatnie harmonii u Artura Malawskiego oraz kompozycji u Bolesława Woytowicza. Studia wyższe ukończył z wyróżnieniem w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach w klasie kompozycji Bolesława Woytowicza. Dodatkowo, rozwijał swoje umiejętności w Paryżu na stypendium u Nadii Boulanger oraz na Międzynarodowych Kursach Wakacyjnych Nowej Muzyki w Darmstadt.

Jako pianista wystąpił pierwszy raz w wieku 15 lat, prezentując własne utwory na konkursie Młodych Talentów. W późniejszym okresie często wykonywał swoje kompozycje fortepianowe. Był dodatkowo wiceprezesem Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich, członkiem-założycielem Towarzystwa im. Karola Szymanowskiego w Zakopanem oraz członkiem Związku Podhalan.

Za swoją działalność kompozytorską uhonorowany został licznymi nagrodami, przyznawanymi przez instytucje polskie (m.in. ZKP, Ministerstwo Kultury i Sztuki, NSZZ „Solidarność”) oraz zagraniczne (w tym: niemieckie, włoskie, irlandzkie i amerykańskie).

Na twórczość kompozytorską Kilara składają się zarówno dzieła instrumentalne, wokalne jak i wokalno-instrumentalne, zróżnicowane obsadowo i rozmiarowo. Wśród kompozycji orkiestrowych znaleźć można takie gatunki jak: uwertura, symfonia, koncert, requiem i in. Utwory kameralne powstawały głównie na składy dęte z okazjonalną obecnością fortepianu bądź perkusji. Gatunki obecne w tej grupie to m.in.: oda, sonata czy sonatina. Tytuły kompozycji wokalno-instrumentalnych posiadają tytuły niesugerujące klasyfikacji gatunkowej. Bardzo często w utworach tych pojawia się chór. W utworach z tej grupy wykorzystano teksty między innymi takich poetów jak: Julian Tuwim, Józef Czechowicz, Rainer Maria Rilke, Tu-Fo, Stanisław Wyspiański, a także teksty ludowe i autorstwa samego kompozytora. Ważną grupą w twórczości Kilara jest muzyka filmowa, ceniona w Polsce i za granicą. Współpracował m.in. z takimi reżyserami jak: Krzysztof Zanussi, Andrzej Wajda, Paweł Komorowski, Kazimierz Kutz, Stanisław Różewicz, Konrad Nałęcki, Stanisław Jędryka, Gérard Oury, Francis Ford Coppola, Paul Grimault, Edward Żebrowski i wielu innych. Na szczególną uwagę zasługuje stała współpraca kompozytora z Zanussim, stanowiąca przykład doskonałej symbiozy dwóch twórców. Ze względu na wysoki poziom artystyczny oraz doskonałą integrację muzyki z innymi współczynnikami dzieła filmowego, muzyka filmowa Kilara stanowi ewenement na tle współczesnej sztuki filmowej w skali światowej. Dodatkowo, spod pióra kompozytora wyszły nieliczne kompozycje fortepianowe, na chór a cappella oraz muzyka sceniczna.

Twórczość Kilara wykazuje podział na trzy okresy: 1) neoklasyczny, stanowiący jednocześnie lata poszukiwań stylistycznych (1947-57), 2) okres konstruktywizmu sonorystycznego (1960-71) oraz 3) narodowo-religijny (od 1972). W kompozycjach pierwszego okresu dostrzegalne są wpływy Igora Strawińskiego oraz Béli Bartóka. Dodatkowo, cechuje je motoryka silnie akcentowanych jednakowych wartości rytmicznych, duże kontrasty dynamiczne, częste zmiany metryczne, wprowadzenie elementów muzyki ludowej oraz obecność form klasycznych. Utwory z drugiej fazy twórczości charakteryzuje dynamizm, ekspresja i jaskrawość brzmienia. Dostrzegalne jest także stopniowe zwiększanie obsady oraz roli instrumentów dętych blaszanych i perkusji. Brzmienie wzbogacane jest przez zastosowanie efektów quasi-stereofonicznych, niekonwencjonalną artykulację, zarówno na gruncie instrumentalnym jak i wokalnym, a także eksperymenty z mikrotonalnością. W ostatnim okresie kompozycje pozostają spójne warsztatowo jednak wyróżnić można odrębne nurty estetyczne. W grupie utworów z nurtu ludowego wykorzystuje kompozytor folklor podhalański. Dzieła powstałe w nurcie religijnym to zaś wyraz głębokiej wiary chrześcijańskiej twórcy oraz odbicie istotnych wydarzeń religijno-społecznych w Polsce. Kompozycje z tego okresu cechuje dodatkowo uproszczenie języka muzycznego oraz wyeksponowanie czynnika melodycznego. W okresie tym zespolił kompozytor elementy tradycyjne i awangardowe w jedną całość, w której wyeksponował pierwiastek religijny i ogólno-humanistyczny.

 

Źródło biogramu: Machowska Antonina, Kilar Wojciech, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 5, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1997, ss. 78-83.

 

 


ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PATRONAT NARODOWY PREZYDENTA RP
PATRONAT NARODOWY
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ANDRZEJA DUDY
W STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOSCI
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019


Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego