A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Karol Lipiński

Portret Karola Lipińskiego, autor: Walenty Śliwicki (1765-1857), 1828 r. / źródło: Biblioteka Narodowa (Polona)

 

 

 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN

 

(30.10.1790 – 16.12.1861) skrzypek, kompozytor i dyrygent urodzony w Radzyniu, zmarły w Urłowie k. Lwowa. Pochodził z rodziny o tradycjach muzycznych. Jego ojcem był Feliks Lipiński, u którego już od 5. roku życia uczył się gry na skrzypcach. W osobie ojca miał pierwszego i zarazem jedynego nauczyciela.

Jako skrzypek pracował we Lwowie w orkiestrze hrabiego Adama Starzeńskiego, w orkiestrze F. Polanowskiego, we lwowskim teatrze operowym na stanowisku kapelmistrza oraz w tamtejszych zespołach kameralnych. W późniejszym okresie odbywał podróże koncertowe, m.in. do Polski, Rosji, Włoch, Niemiec, Austrii i na Węgry. Sukcesy, które odnosił podczas występów, zapewniły mu stanowisko pierwszego skrzypka dworu Królestwa Polskiego, a następnie rosyjskiego dworu carskiego. Pracował także jako nadworny kapelmistrz w Dreźnie oraz w orkiestrze operowej tego miasta.

Na gruncie gry skrzypcowej osiągnął Lipiński bardzo wysoki poziom. Uznawano go za jednego z najwybitniejszych skrzypków I poł. XIX w. i porównywano z Niccolò Paganinim, nierzadko wzbudzając polemiki dotyczące przyznania palmy pierwszeństwa jednemu z muzyków. Występował wspólnie z Paganinim oraz innymi najwybitniejszymi wirtuozami tego czasu. Jego grę charakteryzował głęboki, pełen śpiewności i wibracji dźwięk, szeroka skala dynamiczna, a także perfekcja techniczna, objawiająca się m.in. w łatwości realizacji wielodźwięków, sprawnej, przejętej od Giovanniego Battisty Viottiego, technice gry staccato, repetycji wykonywanych różnymi palcami na sąsiednich strunach czy w czystości intonacji. Mimo nadzwyczajnych umiejętności technicznych, ten aspekt wykonania traktował zawsze jedynie jako środek służący interpretacji dzieła. Dodatkowo grał na wiolonczeli, na której również osiągnął bardzo wysoki poziom.

Swoją obecność zaznaczył Lipiński również na polu organizacji życia muzycznego. Prezentował we Lwowie koncerty symfoniczne oraz abonamentowe koncerty kwartetowe. W okresach wolnych od koncertów zajmował się pedagogiką. Za swoją działalność artystyczną nagrodzony został m.in. członkostwem honorowym towarzystwa filharmonicznego w Lublanie oraz Towarzystwa Przyjaciół Muzyki w Krakowie, a także godnością honorowego obywatela Wiednia.

W twórczości kompozytorskiej Lipińskiego dominują utwory na skrzypce solo bądź z towarzyszeniem fortepianu, orkiestry lub składów kameralnych. Znaleźć można wśród tych kompozycji takie gatunki jak: koncert, wariacje, rondo, polonez, fantazja, kaprys i in. Niewielkie grupy stanowią dzieła orkiestrowe (m.in. symfonie i uwertura), utwory fortepianowe (miniatury taneczne) oraz pieśni na głosy solo i z fortepianem (m.in. do słów Adama Mickiewicza). Dodatkowo, spod pióra kompozytora wyszły dzieła operowe do librett Jana Nepomucena Kamińskiego, D. Jakubowicza i F. Błotnickiego, muzyka do dramatu, a także opracowania pieśni ludowych oraz utworów Giuseppe Tartiniego i Fryderyka Chopina.

Wiele kompozycji pisał Lipiński z myślą o sobie jako wykonawcy, z czego wynika ich wysoki poziom trudności. Język muzyczny kompozytora pozostaje stosunkowo prosty. Na gruncie harmonii rzadko korzysta z modulacji do odległych tonacji, ograniczając się do prostych współbrzmień. Inwencja melodyczna sprawia wrażenie bogatej, jednak tematy przekształcane są zazwyczaj jedynie przy pomocy środków wariacyjno-ornamentalnych. W wielu utworach korzysta twórca z tematów popularnych ówcześnie oper bądź melodii ludowych. Największe uznanie zdobyły koncerty, kaprysy, polonezy i ronda, na co wskazuje ich długotrwała obecność w repertuarze koncertowym. Utwory Lipińskiego wydawane były za życia kompozytora w Niemczech, Austrii, Francji i Anglii, a niektóre kompozycje publikowano również w zbiorach utworów skrzypcowych najwybitniejszych twórców.

 

Źródło biogramu: Chechlińska Zofia, Lipiński Karol, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 5, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1997, ss. 362-365.

 


ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PATRONAT NARODOWY PREZYDENTA RP
PATRONAT NARODOWY
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ANDRZEJA DUDY
W STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOSCI
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019


Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego