A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Witold Lutosławski

Portret Witolda Lutosławskiego, autor: Benedykt Jerzy Dorys (1901-1990), 1948 r. / źródło: Biblioteka Narodowa (Polona)

 

 

 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN
UTWORY NA FORTEPIAN Z ORKIESTRĄ

 

(25.01.1913 – 7.02.1994) kompozytor, pianista i dyrygent urodzony i zmarły w Warszawie. Wzrastał w dobrze wykształconej rodzinie o zamiłowaniach muzycznych. Edukację w zakresie gry na fortepianie odbywał u Heinricha Hoffmana, Józefa Śmidowicza oraz Artura Taubego, zaś w zakresie gry na skrzypcach – u Lidii Kmitowej. Kształcił się również w konserwatorium w Warszawie pod kierunkiem Piotra Maszyńskiego (zasady muzyki), Wincentego Laskiego (solfeż) oraz Jerzego Lefelda (fortepian). Teorii i kompozycji uczył się u Witolda Maliszewskiego, najpierw prywatnie, a potem również w konserwatorium. Co ciekawe, studiował także matematykę na Uniwersytecie Warszawskim. W trakcie okupacji mieszkał w Warszawie i brał udział w walkach z Niemcami. Pracował w tym czasie jako pianista w kawiarniach, grając m.in. w duecie fortepianowym z Andrzejem Panufnikiem. W okresie wojny zaginęły niemalże wszystkie jego kompozycje. 

Prowadził bardzo intensywną działalność na polu organizacji życia muzycznego. Działał między innymi w Stowarzyszeniu Kompozytorów Polskich, w Związku Kompozytorów Polskich, w Międzynarodowym Towarzystwie Muzyki Współczesnej, w Radzie Muzycznej przy UNESCO, w Polskim Wydawnictwie Muzycznym oraz w Polskiej Radzie Kultury. Odbywał liczne podróże artystyczne, m.in. do: ZSRR, Berlina wschodniego, Helsinek, Salzburga, Strasburga, Donauschingen, Rzymu czy Liège. Swoje utwory prezentował na wszystkich międzynarodowych festiwalach muzyki współczesnej. Zasiadał również w jury konkursów kompozytorskich. Debiut dyrygencki twórcy miał miejsce w okresie studiów. Prowadził następnie orkiestry w takich krajach jak: Francja, Czechosłowacja, Holandia, Norwegia czy Austria. Dyrygował głównie swoimi utworami. Szczególnie istotne było to przy wykonywaniu kompozycji aleatorycznych, do których muzycy nie byli przyzwyczajeni. Prowadził też działalność pedagogiczną, nauczając m.in. na kursach kompozytorskich w Berkshire Music Center w Tanglewood (Massachusetts). Wygłaszał również liczne prelekcje dotyczące muzyki, np. w radiu BBC, w którym zaprezentował wypowiedź pt. Czy to jest muzyka. Przedstawił w niej podstawowe problemy muzyki XX wieku.

Za swoją działalność i osiągnięcia uhonorowany został wieloma nagrodami i odznaczeniami, m.in.: Orderem Orła Białego, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, złotym medalem Royal Philharmonic Society, medalem Stockholm Concert Hall Foundation, orderem Pour le Mérite czy nagrodami na konkursach kompozytorskich, np. I nagrodą na Tribune Internationale des Compositeurs UNESCO w Paryżu. Otrzymał również tytuł doktora honoris causa na wielu uczelniach, w tym na Cleveland Institute of Music, Lancaster University, University of Cambridge czy na obecnym Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie.

Na twórczość kompozytorską Lutosławskiego składają się dzieła orkiestrowe, kameralne, na instrumenty solowe, na chór a cappella, na chór i głosy solowe z towarzyszeniem instrumentalnym, a także muzyka filmowa, teatralna, radiowa i piosenki pisane pod pseudonimem „Derwid”. Wśród utworów przeznaczonych na orkiestrę znaleźć można takie gatunki jak: wariacje, uwertura, suita, koncert, symfonia, preludium, fuga, łańcuch i in. Dzieła kameralne powstawały na obsady od 2 do kilkunastu muzyków, zawierające instrumenty smyczkowe, dęte, harfę, fortepian i perkusję. Instrumentalne utwory solowe tworzył kompozytor na fortepian oraz na wiolonczelę. W grupie kompozycji wokalnych i wokalno-instrumentalnych znajdują się pieśni chóralne, solowe, kolędy oraz piosenki dla dzieci. W utworach tych korzystał kompozytor z twórczości poetów polskich i zagranicznych, m.in.: Juliana Tuwima, Aleksandra Puszkina, Jana Brzechwy, Janiny Porazińskiej. Kazimiery Iłłakowiczówny, Hilaire’a Belloca, Teofila Lenartowicza, Henriego Michaux, Jeana-Françoisa Chabruna czy Roberta Desnosa, a także z tekstów o proweniencji ludowej.

Język kompozytorski Lutosławskiego podlegał nieustannej ewolucji, która wypływała z potrzeby skonstruowania dzieła doskonałego we wszystkich aspektach. Konstrukcja jego utworów jest przejrzysta, a użyte środki pozostają w równowadze. W pierwszym okresie twórczości pozostawał kompozytor w estetyce neoklasycyzmu. W fazie kolejnej (od 1954 roku) prowadził poszukiwania na gruncie harmoniki, która stała się później jednym z najważniejszych elementów jego oryginalnego stylu. W fazie trzeciej (od 1960 roku) zmienił natomiast zasadę organizacji czasu muzycznego, wprowadzając technikę aleatoryzmu kontrolowanego. Jego dzieła wyrosły z tradycji muzycznej, lecz twórczo ją wzbogaciły.

 

Źródło biogramu: Paja-Stach Jadwiga, Lutosławski witold, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 5, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1997, ss. 441-461.

ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PATRONAT NARODOWY PREZYDENTA RP
PATRONAT NARODOWY
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ANDRZEJA DUDY
W STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOSCI
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019


Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego