A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Henryk Melcer-Szczawiński

Henryk Melcer-Szczawiński / domena publiczna; źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe

 

 

 
 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN

 

(25.07.1869 – 28.04.1928) kompozytor, pianista, pedagog i dyrygent urodzony w Marcelinie, zmarły w Warszawie. Pierwszych lekcji muzyki udzielała mu babcia i ojciec (skrzypek). Edukację muzyczną kontynuował w Warszawie w Instytucie Muzycznym w klasie kompozycji Rudolfa Strobla i Zygmunta Noskowskiego. Dodatkowo uczył się u Teodora Leszetyckiego w Wiedniu.

Pierwszy raz wystąpił publicznie w Kaliszu razem z ojcem, mając 8 lat. Następnie koncertował jako solista i w składach kameralnych m.in. w Polsce, Rosji, Niemczech, Austrii, Czechach, Szwajcarii i Francji. Jako pianista odnosił liczne sukcesy, m.in. na konkursach w Berlinie i Lwowie. Szczyt swojej kariery pianistycznej osiągnął w latach poprzedzających I wojnę światową. Zadziwiał rozbudowanymi programami Chopinowskimi lub wykonaniem wszystkich sonat Beethovena, prezentację których połączył w nowatorski sposób z prelekcją, podczas której omówił przedstawiane dzieła. Jego grę  charakteryzowała wybitna sprawność techniczna, precyzja wykonania, miękkość wydobycia dźwięku oraz pogłębiony, przypadający do gustu, aspekt wyrazowy, mimo że w młodości zarzucano mu wiele nieprawidłowości.

Istotną gałęzią działalności Melcera była pedagogika. Prowadził klasę fortepianu w konserwatorium w Helsinkach i we Lwowie. Nauczał także w Łodzi, gdzie zarządzał dodatkowo Towarzystwem Muzycznym, kierował szkoła muzyczną Heleny Ottawowej we Lwowie oraz uczył na wyższym kursie fortepianu w konserwatorium wiedeńskim. W późniejszym okresie pracował w liceum muzycznym Lucjana Marczewskiego w Warszawie oraz uczył fortepianu i kompozycji w warszawskim konserwatorium.

Duże zasługi dla kultury muzycznej Warszawy położył Melcer kierując instytucjami muzycznymi stolicy oraz organizując życie muzyczne. Będąc dyrektorem Filharmonii Warszawskiej przyczynił się do podniesienia jej ówcześnie niskiego poziomu m.in. poprzez zmiany programowe (popularyzacja muzyki Mieczysława Karłowicza oraz kompozytorów zagranicznych, takich jak Schumann, Bruckner czy Elgar) oraz personalne (zatrudnienie Grzegorza Fitelberga). Był również dyrektorem opery warszawskiej, w której, w czasie zajęcia miasta przez wojska niemieckie, nie zgadzał się na prezentację dzieł tego pochodzenia. Kierował także koncertami symfonicznymi w Dolinie Szwajcarskiej w Warszawie oraz działał w Polskim Klubie Artystycznym. Udzielał się również w Warszawskim Towarzystwie Muzycznym oraz pełnił funkcję prezesa Zjednoczonego Związku Muzyków Polskich i Stowarzyszenia Popierania Muzyki Symfonicznej. Pracując w konserwatorium muzycznym w Warszawie wprowadził liczne reformy, mające na celu podniesienie poziomu uczelni oraz ożywienie jej działalności. Co szczególnie ciekawe, zasiadał w jury I Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. F. Chopina. Działalność dyrygencką prowadził kierując m.in. orkiestrą i chórem Filharmonii Warszawskiej

Twórczość kompozytorska Melcera zdominowana jest przez fortepian. Znajdują się w niej kompozycje na ten instrument solo, z towarzyszeniem orkiestry oraz występujący w różnych składach czysto instrumentalnych oraz wokalno-instrumentalnych. Orkiestra wykorzystywana jest w koncertach fortepianowych, instrumenty smyczkowe w utworach kameralnych, takich jak trio fortepianowe czy sonata, zaś głosy wokalne w pieśniach, komponowanych do słów poetów polskich, m.in.: Marii Konopnickiej, Józefa Jedlicza-Kapuścieńskiego czy Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Wśród utworów przeznaczonych na fortepian solo znaleźć można gatunki takie jak: fuga, kanon, etiuda, pensée musicale, morceau, menuet, mazurek, wariacje czy walc. Dodatkowo, spod pióra kompozytora wyszły opracowania (głównie fortepianowe) fragmentów oper oraz utworów innych twórców (np. Stanisława Moniuszki), a także niewielka liczba kompozycji orkiestrowych, utworów chóralnych i dzieł operowych.

Język muzyczny Melcera wykazuje cechy późnoromantyczne, a jego twórczość przyczyniła się do rozkwitu tej estetyki na gruncie polskim. Korzystając z folkloru, przetwarzał go kompozytor na sposób artystyczny. W dziełach wokalno-instrumentalnych dbał o pogłębienie spójności wyrazowej tekstu i muzyki. Jego dzieła charakteryzuje przejrzysta instrumentacja, nasycone, lecz miękkie brzmienie, pomysłowość na polu przekształceń tematycznych oraz kunszt środków polifonicznych.

 

Źródło biogramu: Chmara-Żaczkiewicz Barbara, Melcer-Szczawiński Henryk, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 6, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2000, ss. 165-167.

ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PATRONAT NARODOWY PREZYDENTA RP
PATRONAT NARODOWY
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ANDRZEJA DUDY
W STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOSCI
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019


Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego