A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Stanisław Moniuszko

Stanisław Moniuszko, autor-grafik: Jean Baptiste Adolphe Lafosse (1810-1879); publlié par l'Editeur J.K. Wilczyński (1850)/ domena publiczna; źródło: Biblioteka Narodowa (Polona)

 

 

 
 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN

 

(5.05.1819 – 4.06.1872) kompozytor, dyrygent i pedagog urodzony w Ubielu, zmarły w Warszawie. Wzrastał w rodzinie o zainteresowaniach muzycznych i naukowych. W jego domu odbywały się wieczory muzyczne, bywali pisarze i nauczyciele. Pierwszych lekcji gry na fortepianie udzielała mu matka. Edukację muzyczną kontynuował następnie w Warszawie u Augusta Freyera oraz w Mińsku u miejscowego pianisty – Dominika Stefanowicza. Odbywał również studia muzyczne w Berlinie, uczył się prywatnie u dyrektora Singakademie – Carla Friedricha Rungenhagena harmonii, kontrapunktu, instrumentacji i dyrygentury, a także zdobywał doświadczenie prowadząc chóry i akompaniując wokalistom. Po studiach w Berlinie osiadł w Wilnie, gdzie pracował m.in. jako organista w kościele św. Jana oraz udzielał prywatnych lekcji muzyki. Uczył m.in. Césara Cui i Jana Karłowicza. Po 18 latach, w 1858 roku, przeniósł się do Warszawy. Został tam dyrygentem w Teatrze Wielkim, co znacznie ułatwiło mu rozwój kariery i zyskanie rozgłosu. Na gruncie polskim prowadził ożywioną działalność kompozytorską, otrzymywał liczne zamówienia, a wydania jego utworów mnożyły się. Odbywał także podróże artystyczne m.in. do Lwowa, Pragi czy Petersburga i wszędzie spotykał się z uznaniem ze strony zarówno publiczności jak i krytyki. Prowadził także w Warszawie działalność pedagogiczną; nauczał m.in. w Instytucie Muzycznym, prowadząc klasę chóralną oraz zajęcia z harmonii, kontrapunktu, instrumentacji i kompozycji. Wydał również Pamiętnik do nauki harmonii.

Na twórczość kompozytorską Moniuszki składają się dzieła sceniczne, w tym: opery, operetki, sielanki, wodewile, balety i muzyka do sztuk teatralnych, a także pieśni na głos solowy z towarzyszeniem fortepianu, organów lub zespołu instrumentalnego, duety wokalne z fortepianem lub organami, kompozycje chóralne, orkiestrowe, kameralne, fortepianowe i organowe. Dzieła sceniczne komponował do librett takich autorów, jak: Włodzimierz Wolski, Jan Chęciński, Oskar Milewski, Fryderyk Skarbek, Aleksander Fredro, Wincenty Dunin-Marcinkiewicz i wielu innych. Wśród autorów sztuk teatralnych, do których napisał muzykę, znaleźć można m.in. Williama Shakespeare’a, Jeana Baptiste Racine’a, Friedricha Schillera oraz Alexandra Chatriana. Liczba pieśni w twórczości Moniuszki jest ogromna. Komponował je do słów poetów polskich i zagranicznych, np.: Johanna Wolfganga Goethego, Franciszka Dionizego Kniaźnina, Alexandra Michaux, Jana Czeczota, Adama Mickiewicza, Teofila Lenartowicza, Adama Asnyka, Władysława Syrokomli, Victora Hugo czy Paula de Kocka. Liczba kompozycji chóralnych jest mniejsza, lecz wciąż pokaźna. W grupie tej znaleźć można takie gatunki jak: msza, marsz, offertorium, elegia, kantata, ballada i in. Utwory przeznaczone na orkiestrę i na obsady kameralne są, w stosunku do całej twórczości, nieliczne i utrzymane m.in. w gatunkach miniatur tanecznych, uwertury i kwartetu smyczkowego. Liczną grupę stanowią również kompozycje na fortepian, wśród których zdecydowaną większością są tańce; pozostałe dzieła to drobne utwory o charakterze nietanecznym. Poza kompozycjami oryginalnymi, jest również Moniuszko autorem licznych opracowań i transkrypcji głównie utworów własnych lecz także innych twórców, np. Karola Kurpińskiego czy Michała Ogińskiego.

Twórczość Moniuszki cechuje jednolitość stylistyczna. Chętnie korzystał z folkloru, jednak był on dla niego jedynie źródłem inspiracji, nie zaś wzorcem. W operach kompozytora podstawowym środkiem wyrazu jest melodyka, często oparta na rytmice tańców polskich. Dodatkowo, partie zespołowe i chóralne dowodzą doskonałego operowania techniką wielogłosową. Opery Moniuszki są najbardziej reprezentatywnym przykładem polskiej opery narodowej. Melodyka jego pieśni wyrosła z syntetycznego potraktowania folkloru polskiego, unikając preferencji jednego regionu. Ze względu na dużą śpiewność, bliższe są te utwory liryce rosyjskiej niż niemieckiej. Skomponowane zostały na sposób prosty, co wynikało z dążenia kompozytora do stworzenia powszechnego repertuaru śpiewaczego dla narodu polskiego. Na gruncie twórczości religijnej przyświecał twórcy cel podniesienia poziomu tego rodzaju muzyki, a także stworzenia kompozycji wprowadzających w nastrój modlitwy i pogłębiających przeżycia duchowe. Duża część dzieł fortepianowych przeznaczona była do domowego muzykowania oraz spełniała funkcje dydaktyczne. W czasach współczesnych Moniuszce i późniejszych, jego twórczość była chętnie wykonywana i zdobywała znaczący rezonans.

 

Źródło biogramu: Dziębowska Elżbieta, Duszyk Krystyna, Moniuszko Stanisław, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 6, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2000, ss. 303-335.

 


ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PATRONAT NARODOWY PREZYDENTA RP
PATRONAT NARODOWY
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ANDRZEJA DUDY
W STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOSCI
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019


Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego