A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Juliusz Zarębski

Portret Juliusza Zarębskiego, Kisliczny, V. L. Fotografie, ok. 1870 r. / domena publiczna; źródło: Biblioteka Narodowa (Polona)

 

 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN

 

(28.02 lub 3.03.1854 – 13.09.1885) pianista, kompozytor i pedagog urodzony i zmarły w Żytomierzu. Naukę gry na fortepianie rozpoczął pod okiem matki i Łucji Rucińskiej. Lekcji muzyki udzielał mu w tym okresie także czeski skrzypek Antonín Nesvatba. Regularną edukację muzyczną odbywał w konserwatorium w Wiedniu u Josefa Dachsa (fortepian) oraz Franza Krenna (kompozycja). Uczelnię tę ukończył z najwyższą oceną w zakresie gry na fortepianie oraz ze złotym medalem z kompozycji. Dodatkowo pogłębiał wykształcenie na studiach pianistycznych i kompozytorskich w konserwatorium w Petersburgu oraz w zakresie gry na fortepianie u Franza Liszta.

Pierwszy raz jako pianista wystąpił w wieku 11 lat w salonach Żytomierza. W dalszej karierze pianistycznej prezentował się w takich ośrodkach jak: Warszawa, Odessa, Kijów, Neapol, Rzym, Konstantynopol, Paryż, Berlin, Wiedeń, Bruksela czy Antwerpia. W repertuarze koncertowym umieszczał często kompozycje Fryderyka Chopina, Ludwiga van Beethovena, Franza Liszta oraz swoje własne. Za dowód wysokich umiejętności pianistycznych Zarębskiego świadczyć mogą pochlebne opinie Franza Liszta oraz Aleksandra Borodina. Talent i sława Zarębskiego-pianisty przyciągnęła do niego braci Edwarda i Alfreda Mangeot, chcących podjąć z nim współpracę przy propagowaniu ich nowego wynalazku – fortepianu o dwóch klawiaturach. Zarębski zgodził się, szybko opanował grę na tym instrumencie, prezentował go na swoich koncertach i poświęcił mu nawet broszurę, w której wyjaśnił jego konstrukcję oraz przedstawił propozycję notacji na 4 pięcioliniach. Skomponował także utwory na ten nowy typ fortepianu, które jednak nie zachowały się do dzisiaj. Występował nie tylko solo, lecz także w składach kameralnych – duetach i triach fortepianowych.

Działalność pedagogiczną w zakresie nauki gry na fortepianie rozpoczął w wieku 21 lat w kręgach arystokracji. W wieku 25 lat, na fali sukcesu jego recitalu w konserwatorium w Brukseli, otrzymał stanowisko profesora w tej uczelni, które piastował do końca życia.

Twórczość kompozytorska Zarębskiego poświęcona jest fortepianowi. Składają się na nią utwory na ten instrument solo, na fortepian na 4 ręce oraz pojedyncze utwory kameralne i pieśni, również zawierające w obsadzie fortepian. Wypowiadał się kompozytor za pomocą takich gatunków jak: romans, menuet, etiuda, fantazja, menuet, polonez, suita, serenada, ballada, berceuse, walc oraz miniatury o charakterze tanecznym i nietanecznym. Autorem słów do pieśni kompozytora był Adam Mickiewicz.

Ze względu na przedwczesną śmierć, względną dojrzałość twórczą osiągnął kompozytor dopiero w ostatnich latach życia. Utwory z tego okresu charakteryzuje ograniczenie wirtuozerii na rzecz głębszej ekspresji oraz lepiej dopracowana struktura utworów. Na twórczość Zarębskiego składają się kompozycje zróżnicowane pod względem stylistycznym. Znaleźć można wśród nich utwory o przeznaczeniu salonowym, jak i koncertowym, o proweniencji tanecznej lub nietanecznej. Kompozytor czerpał z twórczości Fryderyka Chopina oraz Franza Liszta. Od tego pierwszego przejął postawę wobec muzyki ludowej oraz sposób łączenia elementów polskiego stylu narodowego. Wpływ Liszta dostrzegalny jest zaś w wirtuozerii oraz w warstwie harmonicznej i formalnej kompozycji Zarębskiego. Większość dzieł twórcy pozostaje zgodna z panującymi ówcześnie konwencjami, a jedynie kilka wykazuje pogłębiony rys indywidualny. Mimo to, jego warsztat kompozytorski utrzymywał się na wysokim poziomie. Na gruncie polskim Zarębski obejmuje pozycję wybitnego kompozytora drugiej połowy XIX wieku, a jego twórczość stanowi pomost między dziełami Chopina a kompozycjami Mieczysława Karłowicza i Karola Szymanowskiego.


Źródło biogramu: Golianek Ryszard Daniel, Zarębski Juliusz, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 12, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2012, ss. 324-329.

ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019
Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego