A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Aleksander Zarzycki

Aleksander Zarzycki,  1895 r. / domena publiczna; źródło: Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa

 

 

 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN

 

(26.02.1834 – 1.11.1895) kompozytor, pianista, pedagog i dyrygent urodzony we Lwowie, zmarły w Warszawie. W początkowym okresie edukacji muzycznej uczył się gry na fortepianie u Josepha Christopha Kesslera. Następnie kontynuował naukę w Berlinie u R. Violego oraz w konserwatorium w Lipsku u Carla Reineckego. Dodatkowo, studiował prywatnie kompozycję w Paryżu pod kierunkiem Napoléona-Henriego Rebera. Znaczący wpływ na jego rozwój artystyczny miały pobyty Miłosławiu u hrabiego Seweryna Mielżyńskiego, w którego domu, ważnym centrum kulturalnym, nawiązał znajomości z takimi osobistościami jak Teofil Lenartowicz, Władysław Syrokomla czy Józef Ignacy Kraszewski.

Jako pianista koncertował w wielu ośrodkach europejskich, m.in. w Berlinie, Jassach, Paryżu, Koblencji, Wiesbaden, Dreźnie, Lipsku, Bonn, Kolonii, Londynie i Wiedniu. Na terenie Polski wystąpił w takich miastach jak: Kraków, Poznań, Trzemeszno, Szamotuły, Wrocław czy Warszawa. Występował nie tylko solo, ale również w składach kameralnych. W swoim repertuarze koncertowym umieszczał chętnie dzieła Fryderyka Chopina, Ludwiga van Beethovena, Franza Liszta, Roberta Schumanna, Karola Tausiga i Antona Rubinsteina. Jego grę cechowały: stonowany emocjonalizm (za co często był krytykowany) oraz brawurowa technika. Budził wielkie zainteresowanie swoimi koncertami, o czym świadczą tłumy regularnie ściągające na jego występy.

Położył Zarzycki znaczące zasługi dla rozwoju polskiej kultury muzycznej oraz polskiego szkolnictwa muzycznego. Był m.in. współzałożycielem i dyrektorem Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, organizatorem wieczorów muzycznych z ramienia tej instytucji, tworzył zespoły muzyczne, zainicjował utworzenie wydawnictwa nutowego WTM oraz kierował Instytutem Muzycznym w Warszawie, w którym stanowczo podnosił poziom artystyczny i edukacyjny, reformując programy nauczania i pozyskując wykładowców, takich jak: Ignacy Jan Paderewski, Stanisław Barcewicz czy Gustaw Frieman. Nie godził się także na rusyfikację uczelni przez panującą władzę.

W twórczości kompozytorskiej Zarzyckiego znaleźć można zarówno dzieła orkiestrowe, kameralne, fortepianowe, chóralne jak i różno-obsadowe utwory wokalno-instrumentalne. W pierwszej z wymienionych grup korzystał twórca z gatunków takich jak: uwertura, suita, koncert oraz miniatury taneczne i nietaneczne. Kompozycje kameralne, których liczba jest niewielka, pisał na składy zawierające instrumenty smyczkowe, dęte i fortepian w różnych konfiguracjach. Grupę kompozycji przeznaczonych na fortepian solo stanowią miniatury o charakterze tanecznym jak i nietanecznym, często łączone w cykle. Pieśni z towarzyszeniem fortepianu, chóralne i solowe, powstawały do słów poetów takich jak: Aleksander Michaux, Maria Konopnicka, Teofil Lenartowicz, Adam Asnyk, Józef Ignacy Kraszewski, Kornel Ujejski, Konstanty Gaszyński, Zygmunt Krasiński, Władysław Syrokomla i wielu innych. Dodatkowo, spod pióra kompozytora wyszła kantata oraz opracowania fortepianowe pieśni religijnych.

Talent kompozytorski Zarzyckiego krytycy oceniali jako mniejszy niż jego umiejętności pianistyczne. Jego utwory pozostają pod wpływem twórczości Fryderyka Chopina i Stanisława Moniuszki, lecz są przy tym nierówne. Opracowywał swoje kompozycje pieczołowicie i szczegółowo, na czym zyskuje często strona formalna oraz warstwa melodyczna. Zdarza się, że aspekt wirtuozowski staje się najdonioślejszym elementem w utworach kompozytora. Po śmierci Zarzyckiego wiele jego dzieł utrzymało się na stałe w repertuarze, o czym świadczą liczne wydania i przedruki.

 

Źródło biogramu: Chmara-Żaczkiewicz Barbara, Zarzycki Aleksander, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 12, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2012, ss. 332-334.

ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PATRONAT NARODOWY PREZYDENTA RP
PATRONAT NARODOWY
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ANDRZEJA DUDY
W STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOSCI
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019


Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego