A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Stefan Kisielewski

Stefan Kisielewski – Capriccio rustico [Kaprys wiejski] na fortepian / źródło: Polskie Wydawnictwo Muzyczne (pwm.com.pl

 

 

 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN

 

(7.03.1911 – 27.09.1991) kompozytor, publicysta, pisarz i krytyk muzyczny, literat i pedagog urodzony i zmarły w Warszawie. Regularną edukację muzyczną odbywał w Konserwatorium Muzycznym w Warszawie, w którym ukończył teorię muzyki i kompozycję w klasie Kazimierza Sikorskiego oraz fortepian u Jerzego Lefelda. Kształcił się także na Uniwersytecie Warszawskim w zakresie polonistyki i filozofii. Studia muzyczne pogłębiał dodatkowo w Paryżu.

Działalność literacko-muzyczną rozpoczął w wieku 21 lat, publikując swoje pierwsze recenzje na łamach „Echa Tygodnia”. Pisywał później także m.in. do pism takich jak: „Pion”, „Bunt Młodych”, „Polityka” oraz „Zet”. Pełnił funkcję sekretarza redakcji „Muzyki Polskiej” oraz kierownika muzycznego rozgłośni „Warszawa II”, a w roku 1945 założył „Ruch Muzyczny”. Po wojnie osiedlił się w Krakowie, gdzie kontynuował swoją działalność muzyczną i publicystyczną: redagował „Przewodnik koncertowy” Filharmonii Krakowskiej” oraz przewodniczył krakowskiemu kołu Związku Kompozytorów Polskich. Po powrocie do Warszawy w roku 1961 został redaktorem naczelnym wydawnictwa muzycznego „Synkopa”, prezesem sekcji muzycznej ZAiKSu, a także kontynuował działalność w Związku Kompozytorów Polskich oraz udzielał się w Związku Literatów Polskich. Pisywał także książki i artykuły poświęcone szeroko pojętej kulturze polskiej i literaturze. Przykłady z jego twórczości pisarskiej stanowią zbiory esejów pt. Z muzyką przez lata, Muzyka i mózg czy zbiór felietonów Z muzycznej międzyepoki, a także prace takie jak: G. Bacewicz i jej czasy, U brzegów jazzu bądź Krytycy przy okrągłym stole. W tekstach Kisielewskiego nadrzędnym tematem jest współczesna kultura muzyczna i jej rozwój, ukazana na szerokim tle historycznym, socjologicznym, psychologicznym oraz estetycznym. Relacjom z koncertów towarzyszą refleksje i polemiki na temat muzyki polskiej i zagranicznej oraz spraw upowszechniania i wykonawstwa muzyki. Odrębną grupę stanowią prace poświęcone sylwetkom wybitnych postaci ze środowiska muzycznego. W swoich tekstach stawał w obronie muzyki nowoczesnej, podkreślał autonomię muzyki oraz sprzeciwiał się wprzęganiu jej do celów politycznych. Pisał także utwory literackie, takie jak powieści, nowele czy reportaże. Jego walka o prawdę, wolność myśli i wypowiedzi artystycznej stała się przyczyną licznych represji ze strony władz PRL.

Trzon twórczości kompozytorskiej Kisielewskiego stanowią dzieła orkiestrowe, kameralne, fortepianowe, sceniczne oraz pieśni. Poszczególne grupy są liczebnie zrównoważone. Komponując na orkiestrę wypowiadał się kompozytor za pośrednictwem takich gatunków jak: symfonia, uwertura, koncert, divertimento, rapsodia i in. Wśród dzieł kameralnych znaleźć można obsady od podwójnych do kilkunastoosobowych, dęte, smyczkowe oraz z wykorzystaniem fortepianu. Stosowane w tej grupie gatunki to m.in.: kwartet smyczkowy, sonata, suita oraz intermezzo. Dzieła fortepianowe to zaś, oprócz miniatur nietanecznych, takich jak kołysanka czy moto perpetuo, także wariacje, sonaty, preludia, fugi bądź suity. Pieśni na głos i fortepian komponował Kisielewski do słów poetów polskich, w tym: Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Adama Mickiewicza czy Sławomira Mrożka. W grupie z muzyką sceniczną znajduje się muzyka baletowa oraz ilustracje muzyczne do sztuk teatralnych (m.in. Juliusza Słowackiego, Stanisława Wyspiańskiego i Nikołaja Gogola) oraz teatrów lalkowych. Dodatkowo, spod pióra Kisielewskiego wyszły nieliczne utwory chóralne, wyciągi fortepianowe kompozycji innych twórców oraz muzyka do filmów w reżyserii Antoniego Bohdziewicza, Jana Rybkowskiego oraz Jerzego Zalewskiego.

Postawę estetyczną Kisielewskiego charakteryzuje pojmowanie muzyki jako czystej formy, percepcji muzyki zaś jako autonomicznego przeżycia estetycznego. Poglądy te pozostają w zgodzie z poetyką neoklasyczną, dostrzegalną w twórczości Kisielewskiego. Kompozytor odrzuca treści pozamuzyczne, skupia się na budowaniu formy, wykorzystuje tradycyjne wzorce formalne i łączy je z nowoczesnym językiem muzycznym. Dzieła twórcy charakteryzuje balansowanie na granicy tonalności i atonalności, klarowność formy, motoryka, żywość akcji muzycznej oraz humor. W utworach Kisielewskiego obecne są również elementy muzyki ludowej, jazzowej i popularnej, a także eksperymenty kolorystyczne, kierujące twórcę w stronę impresjonizmu.

 

Źródło biogramu: Jasińska Danuta, Kisielewski Stefan, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 5, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1997, ss. 91-93.

ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PATRONAT NARODOWY PREZYDENTA RP
PATRONAT NARODOWY
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ANDRZEJA DUDY
W STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOSCI
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019


Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego