A A
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie / 20 – 27 września 2019

Michał Spisak

Portret Michała Spisaka, autor: Benedykt Jerzy Dorys (1901-1990), 1949 r. / źródło: Biblioteka Narodowa (Polona)

 

 

 
 
UTWORY KAMERALNE
UTWORY NA FORTEPIAN

 

(14.09.1914 – 29.01.1965) kompozytor urodzony w Dąbrowie Górniczej, zmarły w Paryżu. Regularne wykształcenie muzyczne odebrał w Śląskim Konserwatorium Muzycznym w Katowicach. Dodatkowo uczęszczał na prywatne lekcje kompozycji do Kazimierza Sikorskiego. Dzięki otrzymanemu stypendium na dalsze studia wyjechał do Paryża, gdzie kształcił się u Nadii Boulanger. Następnie życie zawiodło go do Grenoble i Voiron, zaś ostatecznie osiadł w Paryżu. Podtrzymywał jednak stały kontakt z ojczyzną, o czym świadczy jego członkostwo w Związku Kompozytorów Polskich oraz realizacja zamówień kompozytorskich dla tej instytucji. Był również członkiem, a także prezesem Stowarzyszenia Młodych Muzyków Polaków w Paryżu. Twórczość Spisaka zataczała szerokie kręgi, była bowiem wykonywana, poza Polską (głównie na Warszawskiej Jesieni) i Francją, również w takich krajach jak Wielka Brytania, Belgia, Stany Zjednoczone, Chile czy Argentyna. Za swoje osiągnięcia kompozytorskie był wielokrotnie nagradzany w różnych krajach, m.in. w Belgii, Monako czy Polsce.

W trakcie studiów u Nadii Boulanger zainteresował się estetyką neoklasycyzmu, co wyznaczyło kierunek jego późniejszej twórczości. Szczególną inspiracją stał się dla niego Igor Strawiński i jego idee. Pojmował Spisak muzykę jako sztukę autonomiczną i z tego względu preferował obsadę instrumentalną, jako bardziej obiektywną, wolną od pozamuzycznych odniesień; przyjął zatem postawę antyromantyczną. Kładł nacisk na technikę kompozytorską i aspekt formalny. Pomimo odrzucenia programowości w swoich kompozycjach, uznawał emocjonalną podstawę muzyki. Kierował się w swojej twórczości klarownością i umiarem, pozostając w zgodzie z charakterystyczną dla neoklasycyzmu kategorią serenité. Krytycznie odnosił się do awangardowych technik kompozytorskich, takich jak dodekafonia czy muzyka konkretna, zarzucając im nowatorstwo techniczne będące celem samym w sobie, a nie środkiem celowi służącym. Twórczość Spisaka cechuje sięganie do wzorców z przeszłości i łączenie ich z nowoczesnym językiem muzycznym. Czerpiąc z tradycji stworzył swoją indywidualną stylistykę brzmieniową. Odniesienia do epoki baroku dostrzec można w stosowaniu gatunków suity, toccaty czy concerto grosso, zaś okres klasycyzmu wyłania się poprzez obecność formy sonatowej i cyklu sonatowego. Twórca korzysta z tych gatunków, jednak nie cofa się przed ich modyfikowaniem. W utworach Spisaka zauważalna jest predylekcja kompozytora do kameralizacji brzmienia z naciskiem na instrumenty smyczkowe. Podejście takie zgodne jest z estetyką neoklasyczną, zakładającą odejście od romantycznej obsady symfonicznej i operowanie orkiestrą tak jak składem kameralnym.

W twórczości Spisaka znaleźć można kompozycje orkiestrowe (w tym na orkiestry o pomniejszonym składzie i orkiestry smyczkowe) w gatunkach takich jak symfonia, koncert, concertino i in. Na gruncie muzyki kameralnej wypowiadał się za pośrednictwem kwintetu, kwartetu, sonaty, suity oraz innych, mniej powszechnych gatunków. Dodatkowo, spod pióra kompozytora wyszły utwory wokalne i wokalno-instrumentalne, w tym dzieła chóralne zróżnicowane rozmiarowo, a także jeden balet.

 

Źródło biogramu: Jasińska Danuta, Spisak Michał, w: Encyklopedia muzyczna PWM, Dziębowska Elżbieta (red.), t. 10, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2007, ss. 48-50.


ORGANIZATOR
WSPÓŁORGANIZATOR
PATRONAT NARODOWY PREZYDENTA RP
PATRONAT NARODOWY
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ANDRZEJA DUDY
W STULECIE ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOSCI
PARTNERZY
PATRONI MEDIALNI
Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej
im. Stanisława Moniuszki w Rzeszowie
20 – 27 września 2019


Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2018 Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki.
Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie
Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego